Rối loạn tiền đình có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng tuổi trưởng thành thường chiếm tỉ lệ cao hơn nhiều. Rối loạn tiền đình đang có xu hướng gia tăng ở đối tượng lao động trí óc. Người bị rối loạn tiền đình do thiếu máu não có nguy cơ đột qụy cao.

Tiền đình là một bộ phận nằm ở phía sau ốc tai hai bên, nó là một hệ thống giữ vai trò quan trọng trong sự điều chỉnh thăng bằng tư thế, điệu bộ và các phối hợp khác của cơ thể như cử động mắt, đầu và thân mình.

BS.Nguyễn Thanh Xuân cho biết, rối loạn tiền đình trung ương là do tổn thương trong não gây ra. Đây là bệnh lý thường gặp nhất với những biểu hiện của tình trạng thiểu năng tuần hoàn não. Người bệnh đi đứng khó khăn, khi thay đổi tư thế thì bị choáng váng, chóng mặt, đôi khi khó tập trung, mau quên, thỉnh thoảng kèm theo nôn ói. Rối loạn tiền đình trung ương là do có sự tổn thương nhân tiền đình, tổn thương đường liên hệ của các nhân dây tiền đình ở thân não, tiểu não.

Thực tế có rất nhiều căn bệnh khác cũng gây chóng mặt, buồn nôn, run chân tay, chẳng hạn như bị tụt huyết áp tư thế. Nhưng dù là bị rối loạn tiền đình hay chỉ là chóng mặt do nguyên nhân khác, thì bạn cũng cần phải đi khám để tìm đúng nguyên nhân gây bệnh, từ đó các bác sĩ sẽ có phương án điều trị phù hợp và tích cực cho bạn.

Nguyên nhân

Nguyên nhân chính dẫn đến bệnh rối loạn tiền đình là do thời tiết, môi trường, sức khỏe và yếu tố công việc, đặc biệt bệnh rối loạn tiền đình đang ngày càng trở thành căn bệnh phổ biến của giới văn phòng.

– Người già do một số cơ quan bị suy giảm nên thường có nguy cơ mắc rối loạn tiền đình cao hơn ở những người trẻ.
– Người béo hay người gầy quá đều có thể gây rối loạn tiền đình.
– Thiếu máu với phụ nữ có thể do sau khi sinh, còn đối với nam giới có thể do trấn thương gây mất máu nhiều. Hoặc cũng có thể do mắc một bệnh nào đó gây tình trạng nôn ra máu, hoặc đi ngoài ra máu mất máu quá nhiều.
– Quan hệ tình dục không đều đặn.
– Thường xuyên ở trong tình trạng căng thẳng.
– Áp lực công việc lớn, phải ngồi lâu trước máy vi tính.
– Huyết áp thấp khiến lượng máu lên não không đủ cũng là một nguyên nhân gây rối loạn tiền đình.
– Uống rượu quá nhiều cũng là một nguyên nhân gây rối loạn tiền đình.
– Cơ thể bị nhiễm độc hóa chất, hoặc nhiễm độc do sử dụng thuốc cũng là một trong những nguyên nhân gây rối loạn tiền đình.

Triệu chứng bệnh rối loạn tiền đình

– Chóng mặt là biểu hiện thường gặp nhất;
– Mất thăng bằng, đi đứng không vững;
– Thường có cảm giác người yếu ớt, mệt mỏi;
– Mắt mờ khi cử động cổ và đầu;
– Thấy buồn nôn, muốn ngất;
– Thiếu tập trung;
– Ù tai.
-Ngồi xổm quá lâu khi đứng lên sẽ hoa mắt chóng mặt.
-Mất ngủ,…

Đặc biệt, cần lưu ý tới những biểu hiện triệu chứng sau vì chúng có nguy cơ phát triển thành các bệnh nặng (tai biến động mạch não, u bướu não, bệnh Parkinson, bệnh tim mạch, bệnh đa sơ cứng,…) :

– Xuất hiện những cơn nhức đầu đột ngột;
– Mờ mắt nhìn sự vật không rõ.
– Thính giác giảm;
– Mất khả năng định hướng về không gian và thời gian;
– Khó khăn trong việc nói; -tay chân thường xuyên run rẩy;
– Mất thăng bằng cơ thể-muốn ngã.
– Các đầu ngón chân, tay có cảm giác tê dại.
– Tức ngực, nhịp tim thất thường…
– Trở mình thấy lao đao, ngồi dậy khó khăn
– Chỉ nằm được ở một tư thế, không ngồi dậy nổi, nôn dữ dội, mở mắt ra thấy mọi vật quay cuồng đảo lộn…

Tùy theo nguyên nhân gây rối loạn tiền đình, người bệnh sẽ chọn được hướng điều trị thích hợp. Ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ, trường hợp nặng có thể sẽ cần phẫu thuật hoặc điều trị nội khoa. Bên cạnh đó người bệnh cần luyện tập để cải thiện bệnh tình hoặc ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh đối với người bình thường.

Biện pháp phòng ngừa

Do đây không phải là bệnh mà chỉ là triệu chứng nên người mắc phải chính là người quyết định quá trình điều trị và phòng ngừa cho bản thân, thể hiện qua lối sống hàng ngày. Do vậy, giới chuyên khoa vẫn thường đưa ra những lời khuyên trong quá trình điều trị như:

– Làm việc bằng mắt phải tuân theo luật 50/10, nghĩa là làm 50 phút phải nghỉ ngơi 10 phút. Đây cũng là lý do vì sao trong giáo dục người ta chia thời gian học bằng một tiết 45 phút.

– Tập những môn thể dục thể thao có chấn động dưới gót chân.

– Nên thực hiện chế độ ăn nhiều rau xanh, trái cây, uống nhiều nước.

– Trong cuộc sống đừng quá cầu toàn mà nên cố gắng lạc quan trong mọi hoàn cảnh.

Chú ý:

Nếu ở người lớn tuổi xuất hiện triệu chứng chóng mặt, xây xẩm thì nên đưa đến cơ sở y tế vì đó có thể là dấu hiệu của những bệnh mãn tính thường gặp ở người già như tim mạch, cao huyết áp, tiểu đường…

Theo VnMedia

Dưới đây là những triệu chứng báo hiệu bạn có thể mắc bệnh đau nửa đầu:

1. Thấy ánh sang lập lòe thoáng qua

Đây là triệu chứng phổ biến nhất của đau nửa đầu. Triệu chứng thoáng qua có thể là nhìn thấy ánh sáng lập lòe tới đường thẳng hoặc có đốm. Biểu hiện này sẽ kéo dài từ 5 phút tới 1 tiếng trước khi xuất hiện đau đầu

2. Cáu kỉnh, dễ bị kích động

Sự thay đổi cảm xúc có thể là dấu hiệu của đau nửa đầu. Nếu bạn thấy bạn dễ bị kích động và cáu kỉnh không rõ nguyên nhân cùng với đau nhói một bên đầu thì bạn có thể đang bị một cơn đau nửa đầu.

3. Rối loạn giấc ngủ

Những người bị đau nửa đầu không có giấc ngủ thư giãn. Họ thường xuyên mệt mỏi khi tỉnh dậy hoặc khó ngủ. Do vậy, nếu bạn thấy có triệu chứng rối loạn giấc ngủ thì rất có thể đó là dấu hiệu cảnh báo cơn đau nửa đầu.

Việc khó ngủ có thể là sự bắt đầu của một vòng luẩn quẩn. Thiếu ngủ cũng gây đau nửa đầu và đau nửa đầu khiến bạn khó ngủ.

4. Các triệu chứng xoang mũi

Một số người bị các cơn đau nửa đầu cũng có thể có các triệu chứng ở xoang mũi. Bạn có thể bị chảy nước mắt hoặc ngạt mũi. Trong trường hợp đau đầu kèm theo các triệu chứng này, bạn cần đi khám bác sĩ.

5. Thèm ăn sô cô la

Một trong những triệu chứng phổ biến nhất của đau nửa đầu là rất thèm ăn sô cô la. Nếu bạn thấy thèm ăn sô cô la nhiều hơn trước cùng với biểu hiện đau đầu, bạn cần đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt.

6. Đau nhói đầu

Hầu hết các cơn đau nửa đầu có biểu hiện đau nhói ở một hoặc cả hai bên đầu. Bạn sẽ sẽ thấy cơn đau nhói không dễ dàng biến mất mà thậm chí ngày càng trầm trọng hơn.

7. Đau mắt

Các triệu chứng phổ biến khác của đau nửa đầu là đau liên tục ở trong hốc mắt. Đây không phải là triệu chứng mỏi mắt thông thường mà có thể là biểu hiện bạn đang bị đau nửa đầu.

8. Đau cổ

Nếu cổ bạn bị cứng sau một cơn đau nhói ở đầu, tốt nhất là bạn nên đi khám bác sĩ vì đó có thể là dấu hiệu sớm của đau nửa đầu. Đau cổ có thể là giai đoạn đầu của đau nửa đầu. Sau khi bị đau nửa đầu, nhiều người còn thấy các triệu chứng đau nhói phía sau cổ.

9. Đi tiểu quá nhiều

Đi tiểu quá nhiều cũng là một dấu hiệu cảnh báo của đau nửa đầu. Nếu bạn đi tiểu quá nhiều thì có thể bạn đang bị đau nửa đầu. Những dấu hiệu cảnh báo này có thể xuất hiện trong 1 giờ hoặc 2 ngày trước khi bị đau đầu.

10. Ngáp

Ngáp suốt cả ngày mà không rõ lý do hoặc không có dấu hiệu buồn ngủ cũng là triệu chứng của đau nửa đầu.

Trong một nghiên cứu năm 2006 được đăng trên tạp chí Cephalalgia, khoảng 36% số bệnh nhân đau nửa đầu migraine cho biết ngáp là một trong những dấu hiệu đau nửa đầu migraine sắp đến.

Theo Afamily

Ăn nhiều cá: Mỗi tuần vài 3 lần để thu nhận acid béo hệ omega-3 (có nhiều trong cá hồi, cá ngừ, cá mòi, cá trích và cá thu), có tác dụng bảo vệ mạch máu.

Cà chua: Công dụng thanh nhiệt giải độc, lương huyết bình can và hạ huyết áp. Là thực phẩm rất giàu vitamin C và P, nếu ăn thường xuyên mỗi ngày 1-2 quả cà chua sống sẽ có khả năng phòng chống cao huyết áp rất tốt, đặc biệt là khi có biến chứng xuất huyết đáy mắt.

Rau muống: Chứa nhiều canxi, rất có lợi cho việc duy trì áp lực thẩm thấu của thành mạch và huyết áp trong giới hạn bình thường. Là loại rau đặc biệt thích hợp cho những người bị cao huyết áp có kèm theo triệu chứng đau đầu.

Tỏi: Công dụng hạ mỡ máu và hạ huyết áp. Hàng ngày nếu kiên trì ăn đều đặn 2 tép tỏi sống hoặc đã ngâm dấm hay uống 5ml dấm ngâm tỏi thì có thể duy trì huyết áp ổn định ở mức bình thường.

Hành tây: Có thể thêm gia vị xào hoặc luộc, kiêng dùng mỡ động vật. Mỗi ngày ăn 100g, dùng cho người chứng bệnh mỡ máu cao, tăng huyết áp.

Bưởi:

Trong bưởi có hợp chất naringenin, một chất chống oxy hóa có thể giúp gan đốt cháy lượng mỡ dư thừa. Đồng thời bưởi giúp cải thiện quá trình kiểm soát lượng đường trong máu, làm hạ đường huyết, rất tốt cho những người mắc bệnh tim mạch hay béo phì.

Dưa hấu: Thanh nhiệt và lợi niệu khá tốt, từ đó giúp cho huyết áp được ổn định. Người ta còn dùng vỏ dưa hấu 12g và thảo quyết minh 12 g sắc uống thay trà hàng ngày.

Táo: Chứa nhiều kali, có thể kết hợp với lượng natri dư thừa để đào thải ra bên ngoài, giúp cho cơ thể duy trì huyết áp ở mức bình thường. Mỗi ngày nên ăn 3 quả hoặc ép lấy nước uống 3 lần, mỗi lần chừng 50ml.

Nho: Rất tốt cho người bị cao huyết áp, kể cả nho tươi hoặc nho khô, vì trong thành phần có chứa nhiều muối kali nên có công dụng hạ huyết áp, lợi niệu và bồi phụ lượng kali mất đi do dùng các thuốc lợi tiểu Tây y.

Chuối tiêu: Thanh nhiệt, lợi niệu, thông tiện và hạ huyết áp. Mỗi ngày nên ăn từ 1-2 quả, hoặc dùng vỏ quả chuối tiêu tươi 30-60g sắc uống thay trà.

Sữa đậu nành: Là đồ uống lý tưởng cho người bị cao huyết áp, có công dụng phòng chống vữa xơ động mạch, điều chỉnh rối loạn lipid máu và giáng áp. Mỗi ngày nên dùng 500 ml sữa đậu nành pha với 50 g đường trắng, chia uống vài lần trong ngày.

Nấm linh chi xay nhỏ: Hãm uống ngày 10 g, nấm linh chi không độc nên có thể dùng lâu dài.

Lá sen 50 g: Mỗi ngày sắc uống, dùng cho người mỡ máu cao.

Sơn trà 10 g, hoa cúc 10 g, quyết minh tử 10 g: Sắc nước uống thay trà, dùng cho người mỡ máu cao, kèm huyết áp cao.

Một số lưu ý với bệnh nhân đột quỵ

– Sử dụng thuốc điều trị một số yếu tố nguy cơ chính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc để điều hòa tuần hoàn não, nâng cao thể trạng… phải tùy theo từng trường hợp dưới sự chỉ định, khuyến cáo, theo dõi của thầy thuốc.

– Phải uống thuốc đều đặn, không được tự ý ngưng thuốc.

– Có sổ tay theo dõi bệnh và tái khám định kỳ.

– Nhanh chóng đến các cơ sở y tế khi có một trong những dấu hiệu báo động của cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ.

Theo Suckhoedoisong

Hiện nay, các bệnh mạn tính như nhiễm mỡ máu, tăng huyết áp, thừa cân, béo phì, nghiện rượu, thuốc lá… và những áp lực của công việc, cuộc sống đang làm cho chứng bệnh này có xu hướng tăng. Rối loạn tuần hoàn não thường xảy ra ở độ tuổi trung niên trở lên. Tuy nhiên, ngay cả những người trẻ tuổi cũng là đối tượng nguy cơ của bệnh.

Người bình thường lưu lượng máu (tưới máu não là 55ml máu/100g não/phút), khi lưu lượng máu não đến não quá thấp (dưới 20ml/100g/phút) thì não sẽ bị thiếu máu (rối loạn tuần hoàn não). Hoạt động tim mạch bảo đảm hoạt động tưới máu não, nhất là huyết động học. Độ quánh của máu, lòng động mạch ảnh hưởng nhiều tới dòng chảy trong các mạch máu. Những stress trong cuộc sống hằng ngày cũng là yếu tố tác động tới việc xuất hiện căn bệnh này.

Tăng huyết áp, xơ cứng mạch não, stress… là các yếu tố nguy cơ của rối loạn tuần hoàn não.

Các biểu hiện của rối loạn tuần hoàn não

Rối loạn tuần hoàn não hay còn gọi là thiểu năng tuần hoàn não, ở giai đoạn đầu có thể bù trừ, sau đó chuyển sang giai đoạn mất bù với cơn thiếu máu não thoáng qua – một sự rối loạn khu trú nhất thời tại não hay võng mạc và sẽ mất đi trong 24 tiếng. Tuy đây là dấu hiệu đầu tiên của nguy cơ mắc tai biến mạch máu não về sau nhưng mọi người thường ít chú ý, đặc biệt là người trẻ. Những biểu hiện như mỏi tay chân ở một bên người, có cảm giác tê bì, co giật ở chi, hoặc đang nói chuyện người bệnh dừng lại không nói được, hay đột nhiên có người đi ngoài đường không nhớ đường về nhà… Những rối loạn này nếu không được điều trị sớm sẽ tiến triển nặng hơn nếu trong người có sẵn các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch…

Các rối loạn tuần hoàn não ít nhiều đều có phù não, gây ra các rối loạn về tâm lý, như người bệnh dễ nóng giận, buồn vui, hay quên, thậm chí không gọi tên được người thân ngồi trước mặt. Các rối loạn khác có thể gặp nữa là rối loạn thần kinh thực vật (cảm giác nóng bừng bừng, toát mồ hôi, nghẹt thở, lạnh các ngón chi, nổi da gà…), rối loạn kích thích, rối loạn đại tiểu tiện…

Rối loạn tuần hoàn não còn được chia theo vị trí tổn thương như ở vùng não bán cầu, vùng trán, vùng thái dương, vùng chẩm, vùng thân não, tiểu não…

Khi người bệnh bị rối loạn tuần hoàn não cấp tính, biểu hiện sẽ là tai biến mạch máu não. Đây là bệnh rất kinh điển. Những biểu hiện thường thấy của tai biến mạch máu não là sự đau đầu dữ dội, hôn mê, nôn và buồn nôn, liệt chi, méo tiếng, mất tiếng, xuất huyết não (ở các vị trí đặc biệt như chảy máu não thất, chảy máu tiểu não), nhồi máu não… người bệnh rất dễ tử vong.

Ở cấp độ mạn tính là tình trạng thiếu máu não mạn tính, các triệu chứng bệnh như tê mỏi chân tay, đau đầu, hoa mắt, mất ngủ, rối loạn cảm xúc, sa sút trí tuệ,… sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống và công việc.

Những yếu tố nguy cơ của rối loạn tuần hoàn não

Trường hợp mắc các bệnh mạn tính: tăng huyết áp, xơ cứng mạch não, tình trạng lắng đọng mỡ, đường trong máu, các bệnh van tim, rối loạn nhịp tim, suy thận mạn… là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ra chứng bệnh này.

Sự thay đổi về thời tiết, khí hậu, thời sinh học cũng là một yếu tố nguy cơ của rối loạn tuần hoàn não. Các cơn tai biến mạch máu não thường dễ gặp trong mùa lạnh. Về thời sinh học, con người có hai thời khắc dễ gặp rủi ro về tuần hoàn não nhất là vào thời điểm từ 4 – 5 giờ sáng và 5 – 6 giờ chiều.

Các yếu tố xã hội là nguy cơ của rối loạn tuần hoàn não: tình trạng dùng rượu, bia, nghiện thuốc lá là điều kiện thuận lợi cho chứng rối loạn tuần hoàn não. Xu hướng thừa cân, béo phì, ít vận động làm gia tăng bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch tác động xấu đến rối loạn tuần hoàn não. Những người thường xuyên lao động trí óc với cường độ cao, stress từ áp lực công việc, xã hội nặng nề, sẽ có nguy cơ cao mắc bệnh.

Thực tế cho thấy, thói quen sống thụ động, phụ thuộc nhiều vào máy móc phương tiện, chế độ ăn giàu đạm béo hay làm việc quá sức, thiếu quan tâm đến các thay đổi về sức khỏe chính là tiền đề phát sinh bệnh. Vì vậy, rối loạn tuần hoàn não giờ không chỉ còn là bệnh của người lớn tuổi, khi não bị lão hóa qua thời gian mà còn là bệnh của người trẻ, những người lao động trí óc nhiều hoặc sinh hoạt thiếu khoa học.

Phòng bệnh vẫn là quan trọng nhất

Một chế độ ăn uống khoa học, hạn chế dùng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá và vận động thường xuyên luôn là phương án lý tưởng để phòng ngừa mọi bệnh tật, ngay cả với rối loạn tuần hoàn não. Trong bữa ăn hàng ngày, cần chú trọng tăng cường tỷ lệ rau quả, cá cũng như ưu tiên cho cách chế biến thanh đạm như hấp, luộc, thay vì dùng thịt, mỡ động vật và các món chiên xào. Song song đó, tập thể dục đều đặn sẽ giúp đẩy lùi các bệnh về tim mạch, huyết áp, thừa cân béo phì, stress vốn là những tác nhân dẫn tới bệnh. Ngoài ra, đối với những người làm việc trí óc nhiều, cần nghỉ ngơi định kỳ để tránh việc não bị quá tải.

Ngay khi có các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tê mỏi chân tay,… cần đến ngay bệnh viện để được chẩn đoán cụ thể chứ không nên chủ quan, nhất là những người trẻ tuổi vì cho rằng sức khỏe còn tốt và dẻo dai. Nếu đã phát hiện mắc rối loạn tuần hoàn não, người bệnh phải tuân thủ những tư vấn của bác sĩ về chế độ ăn, tập luyện và dùng thuốc. Lưu ý không tắm nước lạnh khi mới đi ngoài nắng về, ngủ nơi có gió lùa hay bật dậy ngay khi vừa thức giấc… đặc biệt là người lớn tuổi. Bởi khi tuần hoàn não bị rối loạn thì những thay đổi đột ngột về nhiệt độ cơ thể và tư thế vận động có thể khiến não bị tắc nghẽn máu nhất thời, dễ gây ra tai biến mạch máu não.

Theo Suckhoedoisong