Nguyên nhân

Bệnh viêm họng mạn tính do rất nhiều nguyên nhân gây ra:

*Cơ địa: Bệnh thường xảy ra ở những người có niêm mạc họng yếu ớt về chức năng.

*Môi trường: Là những nguyên nhân ngoại lai rất quan trọng, như:

– Bụi, khói, hóa chất, hơi nóng (ô nhiễm không khí ở các thành phố công nghiệp, trong các nhà máy, lò sát sinh, bếp ăn…).

– Những khác biệt liên tục và lớn về nhiệt độ, ẩm độ trong không khí (gây ra bởi máy điều hòa nhiệt độ…).

*Thói quen: Hút thuốc lá, uống rượu quá độ, thường làm việc trong những môi trường kín, nhiều khói thuốc…

*Những bệnh gây nghẹt mũi như dị ứng mũi xoang, viêm xoang, lạm dụng thuốc nhỏ mũi, những bệnh tích dạng khối u chiếm chỗ trong vòm mũi họng, trong mũi như sùi vòm họng, sự tồn tại của túi Thornwald, đuôi cuốn mũi dưới quá phát, polyp mũi buộc bệnh nhân phải thở bằng miệng đều dễ dàng gây viêm họng mạn. Viêm họng mạn cũng là hậu quả của bệnh viêm xoang mủ mạn tính, do mủ từ trong xoang liên tục chảy xuống họng từ cửa mũi sau.

*Các răng sâu là những ổ nhiễm trùng thường trực cũng là một nguyên nhân quan trọng.

*Những nguyên nhân khác bao gồm rối loạn nội tiết (tình trạng mãn kinh, nhược giáp), thiếu vitamin A, những rối loạn toàn thân (suy thận, tim, tiểu đường, suy hô hấp, viêm phế quản mạn tính), cơ thể suy nhược do những bệnh mạn tính khác.

Triệu chứng

Viêm họng mạn tính biểu hiện dưới ba dạng chính: Viêm họng xuất tiết, viêm họng mạn tính quá phát hay viêm họng hạt và viêm họng mạn tính thể teo. Gọi là viêm họng mạn tính để phân biệt với các dạng viêm họng mạn tính khu trú trên vài phần của họng như viêm amiđan, VA. Trẻ em, thanh niên, người trung niên thường bị dạng xuất tiết hay dạng hạt, còn người cao tuổi thường bị dạng teo.

Những triệu chứng mà bệnh nhân than phiền đều tương tự nhau trong các thể bệnh. Bệnh nhân thường có cảm giác vướng, nghẹn như có khối lạ trong họng, phải khạc nhổ liên tục; Ho từng cơn, đàm nhớt đặc quánh; Họng bị khô, đau họng hay nuốt đau. Các triệu chứng này rất rõ rệt vào buổi sáng, lúc mới thức dậy. Bệnh diễn biến từng đợt, không kèm theo những rối loạn toàn thân hay sốt nếu không bị bội nhiễm bởi vi trùng hay siêu vi. Trong bệnh viêm họng hạt, cảm giác vướng họng là nổi bật, có khi bệnh nhân đi khám bệnh vì tưởng rằng mình bị hóc xương. Cảm giác này gây buồn nôn, làm bệnh nhân dễ dàng nôn mửa với những kích thích nhẹ như chải răng vào buổi sáng, thậm chí có khi chỉ yêu cầu há miệng to cũng khiến bệnh nhân bị ói. Với thể teo, cảm giác khô trong họng làm bệnh nhân khó chịu nhất, phải khạc nhổ liên tục với đàm nhớt đặc quánh, thậm chí có cả những vảy mủ khô. Ðộng tác khạc nhổ làm tổn thương niêm mạc họng – vốn đã mong manh – gây chảy máu. Chính những vệt máu trong đàm này đã làm nhiều bệnh nhân sợ bị lao phổi hay ung thư.

Dù bệnh không nguy hiểm nhưng việc khịt mũi, khạc nhổ, ho khan liên tục sẽ làm bệnh nhân bựïc mình, cáu gắt, lo lắng, giảm năng suất làm việc, nhất là khi bị mất ngủ vì cảm giác ngộp thở về đêm.

Khi khám họng, trong thể viêm họng mạn tính xuất tiết, niêm mạc thành sau họng đỏ, nhiều tiết nhầy, lổn nhổn những hạt nhỏ, đó là những nang lympho ở thành họng bắt đầu to ra. Trong thểâ viêm họng hạt, niêm mạc thành sau họng dày lên và sần sùi, trên đó có những hạt to nổi lên riêng rẽ hay từng khúm. Các hạt này có màu từ đỏ tươi đến đỏ xám. Ðặc biệt, xung quanh hạt có những tĩnh mạch tân sinh giãn rộng. Các hạt này thường được bao phủ bởi một lớp tiết nhầy đặc quánh, trong suốt hay đục lờ. Trong những đợt viêm cấp, có thể có những đốm mủ màu trắng hay vàng bẩn bám trên các hạt. Nặng hơn, các nang lympho quá phát thành những dải sùi, đỏ, chạy dọc theo hai trụ sau của amiđan, còn gọi là các trụ giả. Các trụ giả này là nguyên nhân chính gây ngứa và vướng trong họng, kích thích bệnh nhân khạc nhổ và ho khan.

Còn ở thể teo, niêm mạc họng và các nang lympho bị xơ hóa, hạt và nẹp biến mất. Niêm mạc họng thoái hóa mỏng, màu trắng bệâch. Tiết dịch ít và quánh. Trong thể nặng, niêm mạc họng như bị bao phủ bởi một lớp vảy khô.

Điều trị

Viêm họng hạt được coi là một bệnh khó điều trị dứt điểm. Các phương pháp điều trị tích cực như đốt lạnh (dùng nitơ lỏng), khí dung kháng sinh tại chỗ… không cho kết quả lâu dài. Để giảm bớt triệu chứng và đề phòng những đợt cấp hoặc biến chứng, nên áp dụng một phương pháp đơn giản mà hiệu quả: súc họng bằng nước muối loãng.

Nước muối để ngậm cần có độ mặn tương đương với nước canh và ấm hơn thân nhiệt vài độ (nhất là về mùa lạnh) để gây giãn mạch, tăng tuần hoàn tại chỗ, khiến bạch cầu đến đây nhiều hơn. Nên pha sẵn nước muối mặn đựng vào chai, khi súc họng thì pha thêm nước nóng để có độ mặn và độ nóng cần thiết.

Trước tiên, cần súc sạch khoang miệng bằng nước muối đã pha trong khoảng 30 giây. Nếu cảm thấy miệng chưa thật sạch thì làm thêm một lần nữa rồi mới súc họng. Xúc họng khoảng 3-4 lần nữa với nước muối mới, cho đến khi họng không còn cảm giác vướng víu nữa.

Cứ 3 giờ súc họng một lần. Nếu họng đang viêm cấp, khoảng cách giữa hai lần súc họng có thể gần hơn. Điều quan trọng nhất là phải nhớ súc họng trước và sau khi ngủ. Với người hay đi tiểu đêm, cần phải súc họng cả trong những lần thức giấc này.

Kết quả của việc súc họng nước muối sẽ được thấy rõ sau khoảng vài ngày, đặc biệt đối với những bệnh nhân đang ở đợt cấp. Việc điều trị kháng sinh phối hợp là điều không cần thiết đối với viêm họng mãn. Nhưng nếu đang có đợt cấp thì kháng sinh sẽ là cần thiết.

Theo Suckhoedoisong

Súc miệng có thể phòng viêm họng

Họng nằm ở ngã tư đường thở thuộc đường hô hấp trên, và thường xuyên tiếp xúc với môi trường thông qua đường thở ở mũi và miệng. Vì vậy việc nhiễm tạp khuẩn và chịu tác động của các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, bụi bẩn rất dễ xâm nhập. Về cấu tạo họng được che phủ lớp tế bào niêm mạc biểu mô lát tầng, cùng với các thụ cảm thần kinh, nên họng rất nhạy cảm với? mùi vị. Chính vì cấu tạo và vị trí của họng nên họng rất dễ bị viêm nhiễm, tỷ lệ tạp khuẩn thường trú ở họng rất cao như tụ cầu, liên cầu nấm candida albican, nên họng rất thường bị viêm nhiễm khi thay đổi thời tiết, bị nhiễm bụi, hoá chất, v.v

Việc điều trị viêm họng bằng thuốc kháng sinh đặc hiệu, chống viêm, chống phù nề kết hợp với các dụng dịch súc miệng hiện nay thường được các bác sĩ chỉ định thường xuyên hơn trong dự phòng các bệnh đường miệng như viêm họng, viêm amidan, viêm thanh quản, nấm họng, nấm thanh quản, viêm quanh rǎng…

Họng nằm ở ngã tư đường thở thuộc đường hô hấp trên, và thường xuyên tiếp xúc với môi trường thông qua đường thở ở mũi và miệng. Vì vậy việc nhiễm tạp khuẩn và chịu tác động của các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, bụi bẩn rất dễ xâm nhập. Về cấu tạo họng được che phủ lớp tế bào niêm mạc biểu mô lát tầng, cùng với các thụ cảm thần kinh, nên họng rất nhạy cảm với? mùi vị. Chính vì cấu tạo và vị trí của họng nên họng rất dễ bị viêm nhiễm, tỷ lệ tạp khuẩn thường trú ở họng rất cao như tụ cầu, liên cầu nấm candida albican, nên họng rất thường bị viêm nhiễm khi thay đổi thời tiết, bị nhiễm bụi, hoá chất, v.v

Các dung dịch súc miệng thường dùng:

– Dung dịch thông thường như nước muối súc miệng. Vậy nước muối (NaCl) nồng độ bao nhiêu thì hợp lý? Một số ít người quan niệm nước muối nồng độ cao (càng mặn) việc sát khuẩn càng tốt và nước muối để lâu ít vẩn đục. Điều đó chỉ đúng một phần. Chúng ta phải hiểu rằng cơ thể luôn ở trạng thái pH trung tính, nên nồng độ các dung dịch súc miệng có pH ở dạng toan hoặc kiềm đều không phù hợp rất dễ gây tổn thương các tế bào. Vì vậy chúng ta sử dụng dung dịch nước muối ở nồng độ tương đương nồng độ của cơ thể là phù hợp có tác dụng vừa bảo vệ lớp tế bào niêm mạc họng vừa có tác dụng sát khuẩn. Nồng độ phù hợp tương đương nồng độ NaCl 0,9% (tương đương nước canh). Nên được dùng vệ sinh rǎng miệng sau đánh rǎng buổi tối, buổi sáng.

?- Dung dịch betadin nồng độ 7mg iod tương đương 7%. Khi vào cơ thể, iod được giải phóng iod từ từ nên tác dụng sát khuẩn, chống nấm, làm mất mùi hôi. Dung dịch betadin súc miệng có nồng độ khác với dung dịch sát khuẩn ngoài da có nồng độ cao hơn (10% iod) hoặc dung dịch betadin dùng cho vệ sinh phụ nữ có nồng độ khác với dung dịch đường miệng, nên việc sử dụng betadin súc miệng cần lựa chọn phù hợp đúng nồng độ và chỉ nên dùng điều trị trong các trường hợp nhiễm nấm họng, ngoài việc sử dụng điều trị bằng các thuốc diệt nấm đặc hiệu.

?- Dung dịch givalex là một chế phẩm thường được chỉ định rộng rãi trong viêm họng, viêm quanh rǎng, có tác dụng sát khuẩn rất tốt, đồng thời còn chống phù nề. Nhưng trong khi sử dụng nên pha loãng 1/10 với nước ấm để tǎng thêm hiệu quả, vì trong thành phần của dung dịch còn có menton, không được dùng dung dịch nguyên chất nồng độ cao dễ gây tổn thương niêm mạc họng.

?- Dung dịch listerin thành phần chủ yếu gồm có thymol nồng độ 0,064% và một số hương liệu khác. Dung dịch có tác dụng sát khuẩn và chống phù nề nhẹ niêm mạc, dung dịch này được chỉ định súc miệng ngậm trong 30 giây, 2 lần/ngày.

– Dung dịch T-B thành phần chủ yếu là axit boric nồng độ 0,3%, tinh dầu quế, tinh dầu bạc hà có tác dụng sát khuẩn nhẹ trong việc vệ sinh rǎng miệng.

Ngoài ra còn có một số dung dịch khác được chế phẩm dưới dạng phun mù (khí dung) để hỗ trợ điều trị viêm họng như: angispray, locabiotal, hexaspray, filxonase…Đối với các chế phẩm này cũng được chỉ định điều trị theo liều xịt cụ thể trong ngày theo đợt điều trị

Theo Suckhoedoisong